Viskozimetreler

Kimya Teknolojileri Dergisi Haziran 2006 tarihinde yayınlanan makale içeriğidir. VİSKOZİTE ÖLÇÜMÜNDE DEVRİM : TUNİNG FORK PRENSİBİ İLE ÖLÇÜM , VİBRO VİSKOZİMETRE GİRİŞ Her hangi bir maddenin yapısını değerlendirmekte o sıvının veya gazın akışkanlığını viskozite yardımı ile ölçmek en verimli yoldur.Örnek verecek olursak bir sıvının viskozitesi bir boru hattının dizaynında yada madeni yağ,kimyasal madde gibi sıvıların boru hatları vasıtasıyla bir noktadan başka bir noktaya taşınmasında önemli bir parametredir.Viskozite ölçümünün özellikle petro kimya sanayii dışında ayrıca gıda,basım (mürekkep), eczacılık, kozmetik gibi geniş bir alana yayılmış endüstrilerin üretim prosesi sırasındaki kalite kontrolünde olduğu gibi aynı zamanda kalite ve performansın geliştirilmesi maksatlı araştırma-geliştirme (Ar-Ge) faliyetlerinde de önemi çok büyüktür. Son zamanlarda elektronik alanında yapılan bir araştırmada fark edilen bir husus LCD ekranların (Bilgisayar ekranı yada televizyon) imalinde kullanılan photoresist sıvıların viskozitesinin kontrolünün katod ışın tüplerinin ve LCD ekranların son mamül olarak üretiminde kalite ve performansa birebir etkisi saptanmıştır. Aynı zamanda bu tarz endüstrilerde optimum viskozite gereksiniminin sağlanması üretim maliyetlerini dramatik olarak düşürmüştür. Viskozite ölçümü konusunda kullanılan belli başlı metodları şöyle özetlemek mümkündür : 1-) Rotasyonel Viskozimetre : Viskozite akışkanın içerisine daldırılmış olan silindirik yapıdaki rotoru döndürmek için kullanılan tork'dan yararlanılarak tespit edilir. 2-) Kapiler Viskozimetre :Viskozite akışkanın bir kapiler içinde akmasını sağlamak yoluyla bulunur.Ölçüm kapilerin her iki ucundaki basınç farklılığı ile veya süre ile tespit edilir. 3-) Falling-ball Viskozimetre :Silindirik yada küre şeklindeki standart bir cismin belirli bir mesafeden akışkan içinde serbest düşüşünü sağlayarak viskozite ölçülür.Bu sırada düşüşün süresi ölçülür. 4-) Kap tipi Viskozimetreler : Dibinde bir delik bulunan (Orifis) bir kaba doldurulan akışkanın , kabı boşaltması için gerekli sürenin tespiti ile belirlenir. Viskozite kavramı bu kadar önemli bir parametre iken son 50-60 yıldan beri viskozite ölçümü konusunda kullanılan prensiplere herhang ibir yenilik getirilmemişken bu durum 2003 yılında değişmiştir. 1996 yılında Japonyada faliyet gösteren Onada Çimento şirketinin özellikle çimento solüsyonlarındaki viskozite ölçümlerinde kullanılan konvansiyonel viskozite ölçüm ekipmanlarının büyük sıkıntılar yaşatması üzerine gene bir Japon firması olan AND Company Ltd. tarafından geliştirilen “Tuning Fork” prensibi firmanın bu problemini çözmüş ve üretim maliyetlerini dramatik bir biçimde düşürmüştür. Başlangıçta çimento solüsyonları gibi non-newtonian akışkanlar için geliştirilen ve oldukça başarılı olan Tuning Fork prensibi AND Company Ltd.’nin bu ürün için başkaca satış kanalları aramasına sebep olmuştur. Yapılan pazar araştırmalarında viskozite ölçümleri konusunda kullanılan prensip ve ekipmanlarında son 50-60 yıldan beri hemen hemen hiçbir yeniliğin yapılmamış olması firma yetkililerini oldukça şaşırtmıştır.Üstelik çok pahallı rheolojik araçlar ile yapılabilen ölçümlemelerin basit bir prensibe dayalı ve makul fiyatlı bir ürünle yapılabilmesi bu ürünün 2003 yılında geniş bir kullanım alanına sahip ticari bir ürün halinde pazara sunulmasına sebep olmuştur:

ÖLÇÜM PRENSİBİ Yandaki şekilde görüldüğü gibi numune içerisine iki adet ince sensör plakası daldırılmaktadır.Yaylı plakalar belirli bir frekansda titeştirildiğinde (vibrasyon) plakalar ile numunenin viskozitesine bağlı olarak bir sürtünme kuvveti oluşur.Vibro viskozimetre vibrasyon halindeki sensör plakalarının belirli ve sabit bir frekansda hareket etmesi için gerekli elektrik miktarını kontrol etmektedir. Numunenin sürtünme kuvveti doğrudan numunenin viskozitesi ile oransal olduğundan sensör plakalarını sabit bir frekansda hareket ettirmek için gerekli olan elektriksel güç miktarı da her numunenin viskozitesi ile oransaldır. Vibro viskozimetre sensör plakalarının sabit bir frekansda titreştirilmesi için gerekli olan elektriksel güç miktarını ölçerek viskozite ile elektriksel güç arasındaki pozitif korelasyonu kullanarak ölçüm yapmaktadır. 30 Hz’lik bir frekansda titreştirilen sensör plakalarının yardımı ile dinamik bir ölçüm aralığında ve yüksek doğrulukda/tekrarlanabilirlikde sürekli ölçüm yapmak mümkündür.Bu dinamik aralık akışkanların proses sırasında thixotropy durumunda viskozite değişimlerinin örneğin kolloidal solüsyondan jel formuna dönüşmesinin takibini mümkün kıldığı gibi,konvansiyonel rotasyonel viskozimetreler ile sürekli ölçümün mümkün olmadığı reçine,yapıştırıcı,yada boyaların proseslerini takip etmek mümkündür.

SİSTEM AVANTAJLARI 1. Rezonansın dedektör tarafından tespiti özellikle düşük viskozitelerin belirlenmesinde yüksek doğruluk ve tekrarlanabilirliği sağlamaktadır.Bu durum ayrıca geniş ve dinamik bir ölçüm aralığı da sağlamaktadır.Konvansiyonel tip rotasyonel viskozimetrelerde bu geniş öçüm aralığına ulaşmak için bir çok spindıl ve rotasyon hızı konfigürasyonu gerekmektedir. 2. Sensör plakalarının hareketleri ters yönlerde olduğundan içsel ve dışsal kuvvetler birbirleri tarafından oransal olarak sıfırlanır.Bu durumda hareket üreten elektriksel güç yalnızca viskozitenin büyüklüğü ile etkilenir ki bu durumda viskozite parametresi tek başına sistemden ayrılabilmektedir. 3. Sensör plakalarının içsel ve dışsal kuvvetler tarafından etkilenmemesi sebebiyle numunenin viskozitesindeki anlık değişimleri süratli bir biçimde izlemek mümkündür. Sensör plakalarının küçük ve yüzey alanlarının az olması ile birlikte 30 Hz’lik bir frekansın kullanılması (kHz frekansına göre) ayrıca şu özellikler sağlamaktadır : 1. Viskozite değişimleri simultane olarak görüntülenir.Böylelikle akışkanın karakterine bağlı viskozitedeki değişiklikler takip edilebildiği gibi sıcaklık değişimlerindeki viskozite değişimlerini gözlemlemek ve korelasyonu tespit etme imkanı vardır. 2. Tuning-Fork teknolojisi ölçüm doğruluğu ve tekrarlanabilirliğinde ±1 % gibi mükemmel bir doğruluk ve tekrarlanabilirlik sağlamaktadır. 3. Sensör plakalarının değişimi gerekmemektedir.Böylelikle geniş ve dinamik bir ölçüm aralığına ulaşılır.Rotasyonel viskozimetrelerde daha önce de belirttiğimiz gibi bu aralığa ulaşabilmek için bir çok spindıl ve rotasyon hızı konfigürasyonu gerekmektedir.Ölçüm sürekliliği bu yüzden rotasyonel viskozimetrelerde mümkün değildir.Zira viskozite değişimlerinde spindılın değişmesi ve rotasyon hızının yeniden ayarlanması gerekmektedir. 4. Sensör plakalarının küçük , yüzey alanlarının az ve termal kapasitelerinin düşük olması sebebiyle numune ile aralarında olan termal denegelenme çok kısa sürede gerçekleşir.Rotasyonel viskozimetrelerde ise rotorun yüzey alanı ve termal kapasitesinin büyük olmasından dolayı sistem sıcaklığının dengeye gelmesi için en az 1 saat (bazı durumlarda gerekli opsiyonel aksesuarlar satın alınmadıysa 2 veya 4 saat) beklenmesi gerekmektedir. 5. İnce sensör plakarı numune yapsında deformasyon oluşmasını engellemektedir.Bu durumda viskozite değişimlerini kararlı bir biçimde ölçme imkanı vardır.Non-Newtonian akışkanlarda dahi rezonans sebebiyle yüksek tekrarlanabilirlik sağlanabilmektedir. 6. İçerisinde hava kabarcıkları bulunan bir jel numune dahi kararlı bir durumda ölçülebilinir.30 Hz’lik frekansda titreşen sensör plakaları hassas hava kabarcıklarının patlamasını önler.Ayrıca büyük hava kabarcıklarının numune içine dağılması önlenir. 7. Her iki sensör plakasının etkileşimi karışan yada akan bir numunede viskozite ölçülmesini mümkün kılar.Rotasyonel viskozimetrelerde karışan veya akan bir numunede ölçüm yapma imkanı rotorun dönüşü sebebiyle mümkün değildir. 8. Akan numunelerde ölçüm yapmak mümkün olduğu için üretim hattına bir bypass kurarak üretim sırasındaki viskozite değişimlerini gözlemlemek mümkündür.Üretim hattı ile Laboratuvar koşullarındaki ölçümler böylelikle benzer olacaktır.

Sine-Wave Vibro Viskozimetreler SV-10 / SV-100 Yüksek Ölçüm Hassasiyeti Tuning-fork titreşim metodu, Sine-wave Vibro Viscometer SV-10/SV-100 ile vibrasyon ölçümü için yapılan okumalarda %1 gibi mükemmel bir tekrarlanabilirlik oranı sunar.. Seçilebilir Geniş Ölçüm Aralığı Düşük viskosite’den yüksek viskosite’ye her türlü numune, sensor levhaları değiştirilmeden ölçülebilir, böylece çok çeşitli ölçümler sürekli olarak gerçekleştirilebilir. SV-10: 0.3 – 10,000 mPa·s ( cP) SV-100: 1000– 100,000 mPa·s ( cP) Gerçek Zamanlı Ölçüm Cihazın sensor levhası ince ve küçük boyutludur; bu sayede örnek sıvı sıcaklık değişikliklerinden daha az etkilenir ve bunun sonucunda viskosite ölçümü örnek sıvının viskositesindeki değişimi takip eder Sıcaklık Ölçümü Sıvının sıcaklığını doğru bir şekilde ölçmek çok önemlidir, çünkü viskosite genel olarak sıvının sıcaklığına bağlıdır. SV serisi kesin sıcaklığı hemen tespit edebilir, çünkü küçük yüzey alanı/termal kapasitesi olan sıvı ve tespit birimi (sensor levhaları) sadece birkaç saniyede termal dengeye ulaşmaktadırlar. Sürekli Ölçüm SV serisi, Tuning-fork Titreşim Metodu örnek sıvıya zarar vermez ve sensor levhalarını değiştirmeye gerek olmadan geniş aralıklarda ölçüm yapabilme özelliği sayesinde numunelerin yüzey aktif etkenleri gibi bulutlanma noktası ölçümlerine ve ıslanılabilirlik gibi yüzey/arabirim değişikliklerinin ölçümlerine olanak tanır Viskosite Kalibrasyonu Viskosite Standardı ile viskosite kalibrasyonu kolayca yapılır. Kalibrasyon modunda 1 nokta kalibrasyon ya da 2 nokta kalibrasyon seçilebilir. Non-Newtonian Numune Viskosite Ölçümü İnce sensor levhaları ile numune doku ancak az bir şekilde deforme olur ve bu sayede kararlı viskosite değerlerinin ölçülebilmesini sağlar. Köpüklenen Numune Ölçümü 30 Hz’lik düşük sürüş frekansı köpüklenen numunelerin anlık köpüklerini bozmadan ölçülebilmesini sağlar. Akan Numune Ölçümü Çalkantılı bir akış içindeki sıvıların bile akışkanlığıı ölçülebilir ve bu sayede laboratuarlarda kullanılan benzer veriyle alan yönetimi mümkün hale gelir. Modüler yapı SV serisi mükemmel yerleşim esnekliği sunan Görüntü Birimi ve Ara Birimden oluşmaktadır. Vakum Floransans Göstergesi Okunması kolay, geniş ve berrak gösterge sayesinde okuma hataları tarihe karışıyor: Viskosite ölçümü 13 mm yükseklik ve sıcaklık ölçümü için 11 mm yükseklik ! Küçük Numune Boyutu Standart numune kabı için 35 ml numune sıvı yeterlidir, böylece fazladan sıvı harcamanıza gerek olmaz. Kolay Temizleme Basit yapısı sayesinde SUS 304 paslanmaz çelik levhalar,sıcaklık sensörü (tamamen altın kaplı) ve SUS 304 paslanmaz çelik koruyucu kolayca ve hızlı bir şekilde temizlenebilir. Sol ve Jel Ölçümü Nişasta gibi Sol ve jel numunesi, malzeme özelliği değişimi sırasında ölçülebilir. Standart RS-232C Arabirimi RS-232C, PC ya da yazıcınıza uygun bir şekilde bağlanabilir ve bağlantı kablosu da (25 pin- 9 pin) ayrıca standart bir aksesuar olarak sunulmaktadır. Veri Toplama ve Grafikleme Yazılımı WinCT-Viscosity (RsVisco), ölçülen viskosite ,sıcaklık verilerini PC’ye gönderebileceğiniz ve analiz edebilmeniz için değişiklikleri eş zamanlı olarak grafiklerle sergilemeye yarayan bir yazılımdır.

Temassız hızlı sıcaklık ölçümü InfraCAM, temas etmediğiniz bir durumda baktığınız nesnenin sıcaklığını ölçmenizi sağlar.Şimdi çok çeşitli elektrik problemlerini tespit edebilir ve söz konusu alanı net ve parlak termal görüntü üzerinde hemen görürsünüz. Çalıştırması kolay Sezgisel olan kullanıcı kumanda tuşları InfraCAM’in kullanımını çok kolaylaştırır. İlk termografik incelemeler için, birkaç dakika içinde hazır duruma gelirsiniz. Dayanıklı, ergonomik ve hafif InfraCAM çok dayanıklı bir kameradır. Hem kapalı, hem de açık alanlara, en yıpratıcı endüstriyel ortamlara mükemmel uyum sağlar.

Özellikleri Avantajları Düşük viskozite ölçümü (SV-10) SV-10, sensor plakalarının değiştirilmesine gerek olmadan 0.3 mPaS’tan 10.000 mPaS’a kadar düşük viskositeleri ölçer, dolayısıyla basittir ve kullanımı kolaydır. Geniş ölçüm aralığı Sensor plakaları değiştirilmeden SV-10, 0.3 - 10,000mPa.s arası viskositeyi ve SV-100 de 1,000 - 100,000mPa.s arası viskositeyi ölçebilir, dolayısıyla hem düşük yoğunluk hem yüksek yoğunluk ölçümü gerektiren uygulamalar için uygundur. Yüksek ölçüm hassasiyeti Tekrarlanabilirlik viskosite ölçümü için çok önemlidir, dolayısıyla SV serisi viskosite ölçümü değerlerinde +/-%1 tekrarlanabilirlik doğruluğu sunar. Sıcaklık ölçümü Viskosite sıcaklıktan çok fazla etkilenir, dolayısıyla SV serisinde doğru sıcaklık ölçümü sağlamak için 2 sensor levhası arasına bir sıcaklık sensörü yerleştirilmiştir. Viskosite kalibrasyonu Viskosite kalibrasyonu çok basittir ve seçilebilir 1 nokta ya da 2 nokta kalibrasyon ile bilinir viskositeye sahip bir sıvı ya da standart bir sıvı ile gerçekleştirilebilir. Bu işlem zamandan ve paradan tasarruf sağlayacak şekilde kullanıcının çalışma yerinde gerçekleştirilir. Küçük numune boyutu Standart numune kabı, numune hacminin sadece 35 ml ya da daha fazlasını içermektedir. Opsiyonel küçük numune kabı (AX-SV-32) 10 ml alır ve cam numune kabı ise (AX-SV-33) 13 ml numune hacmi taşır, böylece kullanıcılar fazla numune harcamaz ve maliyetten tasarruf edebilirler. WinCT-Viskosite RSVisco, viskosite ve sıcaklık ölçüm verisini SV serisinden grafik bir göstergeye göndermek üzere geliştirilmiş bir yazılımdır. Bu sayede veriler kolayca görüntülenip, analiz edilebilir. Veriler ‘CSV’ dosyası olarak kaydolunur, böylece ölçüm verisini e-mail ile göndermek kolaylaşır. Gerçek zamanlı ölçüm Viskosite ve sıcaklık ölçümü ‘START’ tuşuna 15 saniye başladıktan sonra eş zamanlı olarak gösterilir, böylece ölçüm boyunca numunenin değişen viskosite ve sıcaklık değerleri görülebilir. Akan numune ölçümü Rotasyonel viscometer numune sıvı akarken viskositeyi ölçemez ama SV serisi ölçebilir ve böylece kullanıcı sıvıyı karıştırdığında da viskositeyi ölçebilir. Viskosite ölçümünde akış uygulaması viskosite ölçümünün kalitesini kontrol etmek açısından önemlidir. Köpüklenen numune ölçümü Sensor levhaların küçük boyutu dolayısıyla, SV serisi numune sıvıyı deforme etmez dolayısıyla içinde köpükler olan sıvı numunelerin viskositesinin ölçülmesinde ideal çözümdür. Sol ve jel ölçümü Protein, albümin ve nişasta gibi numuneler ısıtıldığında, sol ve jel gibi bazı özellikler değişir. Numune özelliğini analiz etmek için numune sıvının viskositesini ve sıcaklığını ölçmede faydalıdır. Kolay temizlik Küçük sensor levhalar ve sıcaklık sensörü kolayca temizlenir, böylece ölçümler arasında harcanan zaman azalmış olur Standart RS-232C Arabirim WinCT-Viscosity yazılımı ile viskosite ve sıcaklık ölçümlerini PC’ye göndermek ve verileri kaydetmek çok kolaydır, böylece kullanıcılar değişik uygulamalar için ek maliyete girmek zorunda kalmazlar. Anti-Newton numune ölçümü Anti-Newton sıvının baskı uygulandığında viskositesini değiştirmek gibi bir özelliği vardır. Buna göre milin dönme hızı değişmesiyle, yani örneğin incelmeyle (psödoplastik sıvılar) sıvı daha az viskos olur, kalınlaşmayla ise sıvı daha viskos olur. Bunun nedeni numune sıvının yapısının dönen mil tarafından bozulmasıdır. Ama SV serisi sensor plakaları 30 Hz resonant frekansla titretir, bu nedenle numune sıvının yapısı çok fazla bozulmaz. Bu şekilde anti-newton numune sıvıların viskositesi kısa bir süre içinde ölçülmüş olur. Sürekli ölçüm Viskosite düşükten yükseğe ya da yüksekten düşüğe şeklinde değişse de, SV serisi sensor plakalarını bile değiştirmeden çok geniş aralıklarda viskosite ölçümü gerçekleştirebilir, dolayısıyla numune sıvıların viskosite ve sıcaklık gibi özelliklerini zaman içinde gösterdikleri değişikliklerle birlikte ölçmek için oldukça uygundur. Bu, özellikle mayalama, damıtma ve fermantasyon gibi işlemlerde faydalıdır. Ayrıca WinCT-Viscosity yazılımı sürekli ölçüm için otomatik veri alım uygulamalarında ideal bir kullanım sunar. Yüksek viskosite ölçümü ( SV-100 ) Kullanıcı dostu ölçüm sağlayan SV-100, sensor plakalarının değiştirilmesine gerek olmadan 1,000 mPa.s ‘den 100,000mPa.s ( 1 - 100 Pa.s )’e kadar ölçüm yapabilir. " CLr " fonksiyonu Fonksiyon ayarında kullanıcı kalibrasyon değeri de dahil tüm fonksiyon ayarlarını fabrika ayarlarına geri döndürebilir, dolayısıyla kullanıcının tek bir adımda geçerli ayarları geri alması oldukça kolaydır.

Modeller SV-10 0,3 - 10.000 mPa.S (cP) SV-100 1.000 - 100.000 mPa.S (cP) Sıcaklık - Zaman - Viskozite raporlaması için grafik ekranlı ve CSV formatında Excel dosyasına veri transfe kabiliyetli bedelsiz bilgisayar yazılımı WinCT-Viscosity Geniş aksesuar seçeneği

AD-8121B Yazıcı Cihazdan bağımsız VFD gösterge

<<Geri